Ochrona

Wady i zalety trzech najbardziej popularnych modeli ochrony: patentu, znaku towarowego i tajemnicy przedsiębiorstwa. Wybranie każdej z tych dróg powoduje nieodwracalne konsekwencje, dlatego warto podjeść do tego wyboru strategicznie. Przedsiębiorca musi zdecydować czy chce mocną ochronę, ale tylko przez określony czas i w zamian przedstawi potencjalnym konkurentom cały know-how, czy woli ochronę słabszą, ale za to bezterminową i pozwalającą utrzymać rozwiązania dla siebie. Konieczność wyboru dotyczy wszystkich przedsiębiorców, bez względu na wielkość czy zasięg.  


 

  1. Wynalazek i wzór użytkowy.

Ochrona polega na zgłoszeniu wynalazku/wzoru użytkowego w Urzędzie Patentowym. Wynalazek musi być nowy, posiadać poziom wynalazczy i nadawać się do przemysłowego zastosowania. Wzór użytkowy to rozwiązanie techniczne, które jest nowe i użyteczne – taką definicję zawiera polskie prawo.
Zalety:
  • Formalny charakter. Osoba, która zgłosi wynalazek lub wzór ma wyłączność na korzystanie z nich w okresie ochronnym.  Podstawą ochrony jest decyzja administracyjna Urzędu. Taka osoba nie musi udowadniać, że jest autorem wynalazku lub wzoru, że ma prawo z niego korzystać, że ma to korzystanie wyłączność. To wszystko zawiera się już w decyzji.
Wady:
  • Ograniczony czas – prawo patentowe trwa 20 lat, prawo ochronne na wzór użytkowy tylko 10. Po tym czasie rozwiązanie wchodzi do domeny publicznej i może być powielane przez każdego;
  • Do zgłoszenia patentowego trzeba dołączyć całą dokumentacje techniczną. Każdy ma do niej dostęp i może ją wykorzystać po upływie czasu ochrony;
  • Ograniczony zasięg terytorialny. Ochrona dotyczy tylko tego terytorium, na którym dokonano zgłoszenia.
Na rejestracje zdecydowało się m.in LEGO. Duńska firma zgłaszała patenty na całym świecie zaczynając od lat 40 XX wieku. Z czasem patenty zaczęły wygasać, a LEGO, które utraciło prawa wyłączne, rozpoczęło batalię sądową z każdym, komu przyszło do głowy produkowanie klocków opartych na rozwiązaniu pasujących do siebie elementów w stylu LEGO. W Polsce najgłośniejsze były procesy między LEGO a COBI, rodzimym producentem zabawek. Procesy trwały od połowy lat 90 do 2011 roku. W tym przypadku przepisy prawa są klarowne. Ochrona skończyła się po 20 latach i teraz już każdy może produkować klocki oparte na rozwiązaniu LEGO.
  1. Znak towarowy

Podobnie jak wynalazek i wzór użytkowny, znak towarowy należy zgłosić w Urzędzie Patentowym. Po pozytywnym przejściu postępowania administracyjnego, zgłaszający dostaje prawo wyłącznego korzystania ze znaku. Znak musi mieć charakter odróżniający i być przedstawiony w sposób graficzny. Może składać się ze słów, obrazu, dźwięków, a nawet być po prostu kolorem. Kolor wykorzystywany jest szczególnie przez stacje paliwowe. Będąc na trasie wiemy jaką stacje widzimy jeśli na horyzoncie pojawia się kolor zielony, żółto-pomarańczowy lub biało-czerwony.
Zalety:
  • Wyłączność na korzystanie w zastrzeżonych kategoriach (sposób korzystania według klasyfikacji nicejskiej). Ochrona, o ile będzie przedłużana z zachowaniem odpowiednich terminów, może być właściwie wieczna.
Wady:
  • Znak towarowy musi spełnić określone wymagania żeby uzyskać na niego prawo ochronne. Nie każe oznaczenie, słowne czy graficzne, zostanie zarejestrowane;
  • Jeśli przez dłuższy czas nie korzystamy ze znaku, np. tymczasowo zawieszono produkcje danego produktu, prawo może zostać nam odebrane przez kogoś, kto chciałby korzystać z naszego znaku;
  • Wyłączność dotyczy określonych,wskazanych w zgłoszeniu klas wg. tzw. klasyfikacji nicejskiej. Klasy należy wybrać w sposób uważny i z pełnym zrozumieniem co dokładnie znaczą. W przeciwnym razie istnieje zagrożenie, że ktoś zastrzeże taki sam znak, ale na inny, nawet podobny do naszego produkt.
  1. Tajemnica przedsiębiorstwa

Są jednak sytuacje, w których cenniejsze od jakiegokolwiek rejestru, jest zachowanie zasad działania w tajemnicy. Jeśli przedsiębiorca chce dzielić się tylko efektem swojej pracy i uważa, że to co stworzył będzie mu służyć dłużej niż 20 lat może potraktować dane rozwiązanie jako tajemnicę przedsiębiorstwa.
Zalety:
  • To co najważniejsze zostaje wśród grona zaufanych osób. Tajemnica może trwać wiecznie, o ile będzie dobrze strzeżona. Nie jest konieczne przejście postępowania jak w przypadku wynalazku, wzoru użytkowego czy znaku towarowego.
Wady:
  • Najważniejszą wadą tajemnicy przedsiębiorstwa jest… konieczność utrzymania jej w tajemnicy, ponieważ to decyduje o jej wartości. W tym celu warto wdrożyć odpowiednie procedury i umowy dla osób, które mają dostęp do danych związanych z tajemnicą przedsiębiorstwa;
  • Możliwość odtworzenia. Jeśli rozwiązanie jest na tyle przejrzyste, że mając produkt finalny można je odtworzyć, jest ryzyko, że ktoś to zrobi. W takiej sytuacji, gdy nie ma formalnej ochrony, trudniej jest dochodzić swoich praw;
  • Słabsza pozycja negocjacyjna w przypadku chęci sprzedaży lub kupna rozwiązania objętego tajemnicą. Im większy krąg podmiotów, które zapoznają się z tajemnicą przedsiębiorstwa, tym trudniej ją zachować,a jej wartość może spadać.
Najbardziej znanym przypadkiem, w którym sposób powstania jest chroniony przez tajemnicę przedsiębiorstwa, jest receptura Coca-coli. Firma nie zdecydowała się na jakąkolwiek rejestrację, wiedząc, że wówczas musieliby ujawnić w jaki sposób powstaje kultowy napój. Wiele firm produkuje coś podobnego do Coca-coli, ale każdy kto zasmakował oryginału wie, że to tylko lepsze lub gorsze imitacje.

Wybór właściwej formy ochrony, to decyzja strategiczna. Trzeba zawsze mieć na uwadze nie tylko teraźniejszość, ale w równym stopniu plany rozwoju produktu/usługi, a także model biznesowy, w jakim działa firma. Powyżej opisano najbardziej popularne formy ochrony. Czasami zdarza się, że najlepszą opcją w danej sytuacji, jest ich połączenie poszczególnych elementów każdej z nich lub uzupełnienie o coś dodatkowego. Najważniejsze, żeby zastosowane rozwiązanie służyło firmie i wpływało na jej rozwój.

Skomentuj ten artykuł